Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın 11 Mart 2026 tarihinde Avrupa Parlamentosu’nda gerçekleştirdiği konuşma, Ermenistan’ın Avrupa Birliği’ne entegrasyon sürecine ilişkin önemli vurgular içermektedir. Paşinyan, Ermenistan’ın AB’ye üyelik perspektifini somutlaştıran yasal düzenlemenin, Gürcistan’ın AB aday ülke statüsünü almasından sonra kabul edildiğini belirterek, Gürcistan’ı Ermenistan için “Avrupa Birliği’ne giden yol” ve “bağlantı noktası” olarak nitelendirmiştir. Kendisi, şu ifadeleri kullanmıştır: “Gürcistan bizim Avrupa Birliği’ne giden yolumuzdur” ve AB-Gürcistan arasındaki siyasi diyaloğun şu anki donmuş halinin, Ermenistan’ın entegrasyon sürecindeki en büyük engel olduğunu vurgulamıştır. Bu bağlamda, AB ile Gürcistan arasındaki yapıcı sürecin yeniden başlamasının hem Ermenistan hem de Gürcistan açısından kritik önem taşıdığını belirtmiştir[1].

Bu açıklama, jeopolitik gerçeklikler ışığında değerlendirildiğinde dikkat çekicidir. Zira Ermenistan’ın Batı’ya, özellikle Avrupa Birliği’ne açılımının en doğal, en kısa ve lojistik açıdan en verimli rotası, coğrafi konum gereği Türkiye üzerinden geçmektedir. Türkiye, AB ile Gümrük Birliği anlaşmasına sahip olup, AB ile müzakere sürecini uzun yıllardır sürdüren bir ülkedir. Dolayısıyla, Ermenistan’ın kara ve demiryolu bağlantıları bakımından Türkiye üzerinden sağlanacak entegrasyon, hem ekonomik hem de coğrafi açıdan daha doğrudan bir kanal sunmaktadır. Buna karşın Paşinyan’ın Gürcistan’ı ön plana çıkaran ifadesi, analitik bir perspektiften bakıldığında bazı soru işaretleri doğurmaktadır.

Türkiye açısından bu söylemin değerlendirilmesi, bölgesel bağlantısallık dinamikleriyle doğrudan ilişkilidir. Gürcistan’ın son dönemdeki iç siyasi gelişmeleri –özellikle 2024 seçimleri sonrası yaşanan kriz ve hükümetin AB entegrasyon müzakerelerini askıya alma kararı– AB ile ilişkilerde gerilim yaratmış durumdadır. Gürcistan’da Rusya’nın etkisi devam etmektedir; bu etki, hem iç politikada hem de dış yönelimlerde kendini göstermektedir[2]. Paşinyan’ın bu gerçeğin farkında olmadığı düşünülemez. Dolayısıyla söz konusu ifadenin altında yatan olası motivasyonlar iki ana eksende ele alınabilir; birincisi, Gürcistan’ın AB ile ilişkilerinin bir an evvel normale dönmesini teşvik etmek suretiyle, Güney Kafkasya’da Batı entegrasyonunun genel ivmesini güçlendirmektir. Bu, Ermenistan’ın stratejik çıkarları açısından anlaşılabilir ve rasyonel bir yaklaşımdır; zira Gürcistan’ın AB adaylık sürecindeki tıkanıklık, dolaylı olarak Ermenistan’ın reform ve entegrasyon gündemini de etkilemektedir. İkincisi ise, son dönemde AB’nin Türkiye’yi Orta Asya’ya açılan bir bağlantı noktası olarak konumlandırma konusunda isteksiz davrandığı, hatta dışladığı yönündeki gözlemlere dayalı bir uyum çabası olarak yorumlanabilir. AB’nin Türkiye ile ilişkilerindeki mesafeli tutum, Ermenistan’ın söyleminde dolaylı bir yansıma bulmakta; böylece Brüksel’in bölgesel politikalarına daha uyumlu bir görüntü vermeyi amaçladığı söylenebilir.

Sonuç olarak, Paşinyan’ın Gürcistan vurgusu, Ermenistan’ın AB entegrasyon stratejisinde pragmatik bir dengeleme çabası olarak okunabilir. Ancak coğrafi, ekonomik ve altyapısal gerçekler, Türkiye’nin bu süreçteki potansiyel rolünü göz ardı edilemez kılmaktadır. Bölgesel istikrar ve sürdürülebilir bağlantısallık, ancak tüm aktörlerin –Türkiye, Gürcistan, Ermenistan ve AB– karşılıklı çıkarlarını dikkate alan kapsayıcı bir yaklaşımla mümkün olabilecektir.

*Görsel: Armenian Prime Minister Nikol Pashinyan addresses MEPs in Strasbourg © European Union, 2026 - EP, https://www.europarl.europa.eu/resources/library/images/20260311PHT37915/20260311PHT37915_original.jpg