Bilindiği üzere, ANCA (Armenian National Committee of America), uzun yıllardır Amerika Birleşik Devletleri’nde Ermeni diasporasının ve dolaylı olarak Ermenistan’ın çıkarlarını savunduğunu iddia eden en etkili lobi kuruluşlarından biri olarak faaliyet göstermektedir. Ancak ANCA gibi diaspora temelli çıkar gruplarının sıkça karşılaştığı yapısal sorunlardan biri, diaspora örgütlerinin maddi ve siyasal öncelikleri ile anavatan devletin siyasi çizgisi ve vatandaşı oldukları ülkenin stratejik çıkarları arasındaki uyumsuzluktur. ANCA örneği, bu ikilemin neden olduğu gerilimi bir kez daha gözler önüne sermektedir.

Bu gerilim, 8 Ocak 2026 tarihinde ANCA Direktörü Aram S. Hamparian imzasıyla yayımlanan “If you’re taking flak, you’re over the target” başlıklı mesajda gözlemlenmektedir. [1] Söz konusu metinde ANCA, kendisine yöneltilen eleştirileri politikalarının doğruluğuna dair bir teyit olarak sunmakta; özellikle İsrail’in Azerbaycan’a verdiği destek ve bu desteğin Karabağ konusundaki sonuçlarını merkeze alarak söylemini meşrulaştırmaya çalışmaktadır. Ancak bu yaklaşım, diaspora temelli bir lobi örgütünün ideolojik refleksleri ile Ermenistan devletinin güncel güvenlik, diplomasi ve dış politika ihtiyaçları arasındaki potansiyel uyumsuzluğu daha görünür kılmaktadır.

Hamparian’ın mesajında öne çıkan iddialar, İsrail’in Ermeni ve Hristiyan topluluklarına yönelik sözde “soykırımı” tanımama tutumu, Azerbaycan’a silah sağlanması ve Karabağ’daki gelişmelerle sınırlıdır. Bu mesaj, ANCA’nın bölgesel meseleleri çoğunlukla dış aktörlerin eylemleri üzerinden ve suçlayıcı bir dille ele aldığını göstermektedir. Böyle bir yaklaşım, Ermenistan’ın güvenlik ve diplomasi politikasından ziyade, diaspora topluluğunun yapay tarihsel travmaları ve duygusal hassasiyetleri üzerinden şekillenmektedir. Bu durum, örgütün söyleminin Ermenistan’ın pragmatik dış politika öncelikleriyle örtüşmediği gibi, devletin stratejik manevra alanını daraltma riski de taşımaktadır.

Ayrıca, ANCA’nın mevcut söylemiyle yalnızca eleştirilere yanıt verme amacı taşımadığı, uluslararası alanda sert ve kutuplaştırıcı bir duruş benimsediği de gözlemlenmektedir. Metinde eleştirilen medya kaynakları ile eleştirilere yönelik yanıt biçimi, kuruluşun uluslararası kamuoyu nezdinde meşruiyetini sorgulatmaktadır. Eleştirileri “hit-piece” (karalama yazısı) olarak tanımlamak, yalnızca söylemsel bir savunma değil, aynı zamanda kutuplaştırıcı bir pozisyon alma eğilimini ortaya koymaktadır. Bu durum, örgütün söylemlerinin ciddiyetle ele alınma ihtimalini zayıflatmaktadır.

Öte yandan ANCA’nın tutumu sadece Ermenistan’ın çıkarlarıyla sınırlı bir uyumsuzluk yaratmakla kalmamakta; aynı zamanda ev sahibi ülke olan Amerika Birleşik Devletleri’nin temel dış politika ve güvenlik çıkarlarıyla da çelişmektedir. ABD açısından Azerbaycan, enerji arz güvenliğinin sağlanması ve bölgesel güç dengelerinin korunması vb. konularda stratejik öneme sahiptir.  ANCA ise, Azerbaycan-İsrail ilişkilerini hedef alan ve dolaylı biçimde Washington’un bölgesel ittifak ağlarını sorgulayan sert söylemler geliştirmektedir; örneğin ANCA liderliğindeki bir koalisyon, Azerbaycan’ın Gazze için önerilen uluslararası güvenlik gücünde yer almasına karşı çıkarak, bu ülkenin İsrail ile derinleşen askeri ve güvenlik bağlarını öne sürmüştür. Bu çağrı, ABD’nin stratejik çıkarlarının bir parçası olarak değerlendirilen İsrail–Bakü ilişkilerini eleştiren bir söylemde birleşmekte ve böylece ANCA’nın Amerikan siyasal sistemi içindeki meşruiyet sınırlarını zorlamaktadır.[2]

Söz konusu örgüt,  Donald Trump’ın Kongre Üyesi Henry Cuellar’a yönelik affına da tepki göstermiştir.[3] ANCA’nın Trump’a yönelttiği eleştiri, Ermeni lobisinin ABD iç siyasetindeki gelişmeleri çoğu zaman uluslararası demokratik ilkeler yerine kendi duygusal öncelikleri doğrultusunda değerlendirme eğilimini bir kez daha ortaya koymaktadır. Trump karşıtlığı, Türkiye ve Azerbaycan karşıtı söylemi besleyen bir araç haline getirilmiştir. Ortaya çıkan tablo, Trump’ın kararını soğukkanlı bir analizle değerlendirmekten ziyade, her gelişmeyi diaspora siyasetinin dar kalıpları içine sıkıştıran ve duygusal hassasiyetleri doğrultusunda ev sahibi ülkenin politikalarını göz ardı eden bir tepkinin tekrarından ibaret kalmaktan öteye geçememiştir. 

Bu bağlamda ANCA’nın benimsediği sert, suçlayıcı ve ev sahibi ülkeyi de hedef alan söylemleri, yalnızca Ermenistan’ın dış politika manevra alanını daraltmakla kalmamakta; aynı zamanda ABD ile olan ilişkilerin kurumsal ve siyasal olarak aşınmasına da sebep olmaktadır. Washington’un temel güvenlik ve bölgesel denge önceliklerini göz ardı eden bu yaklaşım, ANCA’nın Amerikan siyasal sistemi içindeki meşruiyetini zayıflatmaktadır. Bu durum, örgütün kısa vadeli kazanımlar uğruna, uzun vadeli ABD–Ermenistan ilişkilerine zarar verme ihtimalini de beraberinde getirmektedir.

Uluslararası ilişkilerin doğası, yalnızca ideolojik taleplere dayanan söylemlerin ötesine geçmeyi; devlet stratejileri, bölgesel istikrarı ve pragmatik diplomasi gerekliliklerini dikkate alan çok katmanlı bir yaklaşımı zorunlu kılmaktadır. Mevcut stratejik konjonktürde, sert ve kutuplaştırıcı söylemler yerine, Ermenistan devletinin somut çıkarlarıyla uyumlu, işlevsel ve sonuç odaklı bir dış politika lobiciliğine ihtiyaç duyulmaktadır. Dolayısıyla ANCA’nın faaliyetlerinin artık yalnızca diaspora duygularına değil, Ermenistan’ın çağdaş politikası ve stratejik çıkarlarıyla gerçekten uyumlu olup olmadığının sorgulanması gerekmektedir.

Sonuç olarak ANCA’nın mevcut politikası, diaspora örgütlerinin ideolojik ve tarihsel hassasiyetleri ile Ermenistan’ın güncel dış politika ve güvenlik öncelikleri arasındaki gerilimi açıkça göstermektedir. ABD’yi de hedef alan sert, suçlayıcı mesajları, sadece Ermenistan’ın diplomatik manevra alanını daraltmakla kalmamakta, aynı zamanda Washington ile stratejik ilişkilerin istikrarını da riske atmaktadır. Diaspora örgütlerinin rolü, yalnızca kimlik ve geçmiş odaklı duygusal tepkilerle değil, devletin somut çıkarları ve bölgesel denge perspektifiyle uyumlu, pragmatik ve sonuç odaklı bir strateji ile ölçülmelidir. ANCA’nın faaliyet ve söylemlerinin Ermenistan’ın güncel dış politika hedefleriyle uyumlu hale getirilmesi, hem örgütün uluslararası meşruiyetini güçlendirecek hem de uzun vadeli ABD–Ermenistan ilişkilerinin istikrarına katkı sağlayacaktır.