18-23 Temmuz 2026 tarihleri​​arasında Filipinler'in Pasay şehrinde düzenlenen 59. ASEAN (Güneydoğu Asya Ekonomik Birliği) Dışişleri Bakanları Toplantısı, Türk dış politikası ve Güneydoğu Asya bölgesi için önemli sonuçlar meydana getirmiştir. 21 Temmuz 2026 tarihinde ASEAN Dışişleri Bakanları Toplantısı'nda Türkiye ile ASEAN arasında Diyalog Ortaklığı kurulması kararı alınmıştır. Böylece, ASEAN 2021 yılında İngiltere’yi Diyalog Ortağı olarak kabul etmesinin ardından Türkiye’yi 12. Diyalog Ortağı ülke olarak kabul etmiştir.

Türkiye, 1990’ların başında ASEAN ile kurumsal ilişkiler geliştirmeyi amaçlamıştır. Türkiye ve ASEAN arasında kurumsal ilişkiler 2010 yılında ASEAN Dostluk ve İş birliği Anlaşması’na katılımı ile başlamıştır. Bu adımın ardından Türkiye, 2017 yılında ASEAN'ın Sektörel Diyalog Ortağı statüsünü kazanmış ve ASEAN ile ekonomi, ulaştırma, afet yönetimi, eğitim ve diğer sektörel alanlarda iş birliğini kurumsal bir zemine taşımıştır. 2024 yılında ASEAN ile ilişkiler ilerletilmek istenmiş ve “Diyalog Ortağı” başvurusunda bulunulmuştur. 2025 yılında ilkesel olarak kabul edilmesini ardından 21 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye, ASEAN Diyalog Ortağı olarak kabul edilmiştir.[1] Böylece ASEAN ile kurumsal ilişkiler en üst düzeye ulaşmıştır. Türkiye’nin ASEAN Diyalog Ortaklığı’na giden süreçte rol oynayan unsurlar incelendiğinde ilk olarak Türkiye’nin dış politikada izlediği “Stratejik Özerklik” anlayışı öne çıkmaktadır. Stratejik özerklik anlayışı doğrultusunda Türkiye, bazı dönemlerde dış politikada izlenen tek taraflı politika yaklaşımının yerine birçok aktörle iş birliği yapan, dış politika stratejilerini çeşitlendiren bir politika izlemektedir. Uluslararası sistemde yaşanan dönüşüm, çok kutupluluk tartışmaları ve yeni rekabet alanlarının ortaya çıkması orta güçlerin önemini artırırken aynı zamanda orta güçler için yeni iş birliği imkanları sunmaktadır. Bu çerçevede ASEAN, Türkiye’nin Güneydoğu Asya ülkeleriyle ilişkilerini çeşitlendirmesi ve bölgedeki siyasi, ekonomik ve diplomatik etkileşimini güçlendirmesi açısından önemli bir platform olarak öne çıkmaktadır.

İkinci olarak, Türkiye’nin 2019 yılında başlattığı “Yeniden Asya Girişimi” Asya ülkelerinin ve Asya bölgesinin bölgesel öneminin farkında olan ve ekonomik, ticari, güvenlik ve kurumsal iş birliklerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye, pek çok ülke ile serbest ticaret antlaşması imzalamıştır. 2025 yılında ise Türkiye ile ASEAN ülkeleri arasındaki ilişkilerde önemli gelişmeler kaydedilmiş ve çeşitli alanlarda iş birliği daha da derinleşmiş ve lider düzeyinde ziyaretler gerçekleşmiştir. 2025 yılında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Filipinler, Malezya ve Endonezya’yı kapsayan Asya turuna çıkmış ve bölge ülkeleri ile ilişkilerin ilerletilmek istendiğini ifade etmiştir.   Dışişleri Bakanı Fidan 2025 yılında Malezya’da düzenlenen ASEAN Zirvesi’ne katılmış ve “7. Türkiye-ASEAN Sektörel Diyalog Ortaklığı Üçlü Toplantısı” sırasında Türkiye’nin ASEAN ile ilişkilerini geliştirmek istediğini bir kez daha dile getirmiştir. 2025 yılında ASEAN dönem başkanı Malezya ve Endonezya liderleri Türkiye’yi ziyaret etmiştir.

Son olarak, Türkiye’nin son dönemde elde ettiği savunma sanayii alanındaki başarının rolünü belirtmek gerekmektedir. Türkiye 2025 yılında Malezya, Endonezya ve Filipinler ile savunma sanayii ürünlerinin ihracatı konusunda çeşitli anlaşmalar imzalamış ve iş birlikleri geliştirmiştir. Bu durum, savunma sanayiinin Türkiye’nin Güneydoğu Asya ülkeleriyle ilişkilerinde giderek daha önemli bir iş birliği alanı haline geldiğini ve bölgedeki diplomatik ve ekonomik ilişkilerinin derinleşmesine katkı sağladığını göstermektedir. 2025 yılındaki ASEAN Zirvesi’nin ardından vurguladığımız gibi Malezya, ASEAN Başkanlığı döneminde arabuluculuk başta olmak üzere çeşitli diplomatik başarılara imza atmıştır.[2] Türkiye’nin Diyalog Ortaklığı sürecinde de Malezya’nın kolaylaştırıcı rol oynadığı ileri sürülmektedir.[3]

Sonuç olarak Diyalog Ortaklığı, yalnızca Türkiye–ASEAN ilişkilerinde yeni bir aşamaya işaret etmekle kalmamış, aynı zamanda Türkiye'nin Yeniden Asya Girişimi kapsamında Asya-Pasifik bölgesiyle ilişkilerini güçlendirme hedefinin önemli bir çıktısı olmuştur. Diyalog Ortaklığı ile Türkiye’nin ASEAN ile ortaklık alanlarının genişlemesi beklenebilir. Diyalog Ortaklığı ülkelere, daha geniş anlamda üst düzey istişare toplantılarına ve zirvelere katılım imkanı sunmaktadır.[4] ASEAN ülkeleri ile ASEAN+1 liderler düzeyinde istişare toplantıları düzenlenmesine, Dışişleri Bakanları ve ASEAN Genel Sekreteri düzeyinde gerçekleşen Üçlü Sektörel Ortaklığı toplantıları yerine üye ülkelerle dışişleri bakanları düzeyinde toplantılar yapılmasına imkan sunmaktadır.

Bir başka açıdan, Türkiye’nin son dönemde farklı ülke ve bölgelerle ikili ilişkilerini yeni iş birliği mekanizmaları ve mutabakatlarla güçlendirilmesinin yanı sıra, 10-11 Temmuz 2026 tarihlerinde Türkiye’nin NATO Zirvesi’ne ev sahipliği yapması ve 21 Temmuz 2026 tarihinde ASEAN Diyalog Ortağı olarak kabul edilmesi, Türkiye’nin bölgesel ve küresel düzeyde artan diplomatik etkinliğinin göstergeleridir.

ASEAN Diyalog Ortaklığı, Türkiye’nin Güneydoğu Asya’daki diplomatik görünürlüğünü artırması ve bölge ülkeleriyle daha düzenli ve kurumsal ilişkiler geliştirmesi açısından önemli bir fırsat sunmaktadır. Türkiye’nin, Diyalog Ortaklığı’nın sunduğu imkanlardan etkin bir şekilde yararlanması önem taşımaktadır.[5] Bu kapsamda ASEAN ülkeleriyle siyasi diyaloğun güçlendirilmesi, ticaret ve yatırımların artırılması ve kolaylaştırılması, savunma sanayii gibi alanlarda farklı ülkelerle yeni iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesi önem taşımaktadır.

*Görsel: https://antakyagazetesi.com/turkiye-asyada-gucunu-artirdi/