Paylaş :

PDF İndir :

Turkrus, 10 Ekim 2016

Türkiye-Rusya ilişkilerindeki “adım adım normalleşme” sürecinde bugün önemli bir zirve gerçekleşecek. İstanbul’daki Enerji Zirvesi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, son iki ayda üçüncü kez bir araya gelecek.  Zirvede "Güney Akım" gaz boru hattı için imza atılması bekleniyor.  Putin Enerji Zirvesi’den özel oturumda bir konuşma yapacak. Kriz sonrası Rusya özellikl enerji projelerinde istediklerini almaya başlarken, Türkiye'nin talepleri açısından sürecin çok yavaş ilerlediği yorumları yapılıyor. Türk iş dünyası, bugün İstanbul yolcusu olan Rus liderden, “istihdam izni” başta olmak üzere müjdeli haberler bekliyor.

İstanbul zirvesi, özellikle Suriye krizi yüzünden Rusya ile Batı’nın köprüleri tamamen atma noktasına geldiği kritik bir döneme denk geliyor.

İki liderin Esad rejiminin devamı konusunda görüş ayrılıklarını büyük ölçüde korudukları Suriye konusunda yapacakları açıklamalar sadece iki ülke değil, tüm uluslararası kamuoyu tarafından da merakla bekleniyor.

Ancak uluslararası ve bölgesel sorunların ötesinde, uçak krizinin aşılmasının ardından ikili ilişkilerin gelişiminin önünde engel olarak duran diğer sorunlar da gündemde.

Rus tarafının enerji projeleri konusundaki talepleri karşılanmaya başarlarken, turizm sezonunun sonunda izin verilen charter seferleri dışında Türk tarafının talepleri henüz masada duruyor. Bugünkü zirvenin Rusya açısından en büyük önemi, Güney Akımı boru hattı projesine resmen strat verecek imzaların atılacağı beklentisi. Böylece St. Petersburg zirvesinde Akkuyu için "stratejik yatırım" avantajını almayı başaran Rus tarafı, bir önemli kazanım daha elde etmiş olacak. Özellikle Batı ile ilişkilerin bozuk olduğu dönemde Türkiye ile imzalanacak bu anlaşmanın stratejik önemi büyük. Diğer yandan anlaşma, Türkiye'nin "enerji kavşağı ve nakil ülkesi" rolünü de pekiştirecekç

Diğer yandan Türkiye, ticaret hacmini ve Rusya'ya ihracatını yeniden yükseltmek istiyor. 2014'de kriz öncesi 30 milyar dolar olan tivcaret hacmi geçen yıl 23 milyar dolara düşmüştü.

Rusya’daki Türk vatandaşları ve iş dünyası açısından en acil konu olarak, “Türk vatandaşlarının istihdamının yasaklanması” kararının iptali yolunda Putin’den “müjdeli haber” bekleniyor.

İş dünyası, yıl sonu yaklaşırken hem Rusya’daki Türklerin sona eren çalışma izinlerinin devamıyla ilgili sorunlar, hem yeni personel istihdam etme yolundaki engelleri bir an önce aşmanın sıkıntısını yaşıyor. Her ne kadar büyük inşaat ve yatırımcı şirketler istisna getirilerek istihdam konusunda nispeten rahatlatılmış olsa da, yasağın genel olarak devam etmesi sıkıntıları arttırıyor.

Sadece Türk vatandaşlarının çalışma izni konusu değil, Türk sahipli ve sermayeli inşaat ve turizm şirketleri için faaliyet yasağının devam ediyor olması da önemli bir engel olarak ortada duruyor.

Diğer yandan Türk gıda ürünlerine uygulanan yasak konusunda verilen olumlu sinyallere rağmen henüz bir adım atılmamış olması da kaygı veriyor.

Rus resmi makamları, yal sebze ve meyve ağırlıklı olmak üzere, Türk gıda ürünlerine uygulanan yasağın Türkiye ekonomisine verdiği zararın yıl sonuna kadar 1 milyar doları bulacağını hesaplıyor. 

Bir başka sorun olan vizesiz rejim konusu ise “daha uzun vadeye” ertelenen bir sorun olarak dikkat çekiyor. Özellikle Türkiye’de devam eden olağan üstü hal nedeniyle iki tarafında vizesiz rejim konusunda acelesi olmadıkları yorumu yapılıyor. Ancak diğer yandan Rusya’nın vize uygulamasının sadece Türk vatandaşlarının turistik ziyaretlerini değil, resmi görevle ve “hizmet pasaportu” ile gelen  heyetleri de kapsıyor olması, ikili ilişiklerde bir  sorun olarak öne çıkıyor.

Diğer yandan Rusya Ekonomi Bakanlığı’nın hiç değilse Türk işadamlarının vizesiz rejim kapsamına alınması konusunda Rusya Dışişleri Bakanlığı’ndan talepte bulunduğunun açıklanması “olumlu gelişme” olarak not ediliyor.

İstanbul’daki zirvede Rusya açısından enerji konuları önem taşıyor. Normalleşme süreci kapsamında Akkuyu nükleer santralinin Türk hükümeti tarafından “stratejik yatırım” kapsamına alınarak KDV’den muaf tutulmasının Rusya’ya 2 milyar dolara yakın bir avantaj sağladığı vurgulanıyor.

Ayrıca Güney Akım gaz boru hattı konusunda Türkiye’nin gerekli ilk izinleri vermesi de Rus tarafının önemli bir kazanımı olarak not ediliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Putin, 24 Kasım 2015'de yaşanan uçak krizinden sonra ilk kez 9 Ağustos'ta St. Petersburg’da buluşmuştu.

İki lider 26 Ağustos'ta telefonda görüşmüş, 3 Eylül'de G20 Zirvesi sırasında  Çin'de başbaşa görüşme gerçekleştirmişti

Liderler  8, 21 Eylül ve 5 Ekim’de telefonda görüştüler.

Putin en son 15 Kasım 2015'te Antalya'da düzenlenen G20 zirvesine katılmıştı.

Liderler zirvesinin ardından bu hafta İstanbul’da Rusya Enerji Bakanı ve KEK Eşbaşkanı Aleksandr Novak ile Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci’nin başkanlığında Türkiye-Rusya Hükümetlerarası Karma Ekonomik Komisyonu (KEK) toplantısı yapılacak.

Yıl sonuna kadar Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un Türkiye'yi ziyaret etmesi,  aralık ayında da St. Petersburg’da Türkiye-Rusya Üst Düzeyli İşbirliği Konseyi (ÜDİK) zirvesinin yapılması bekleniyor. Bu zirve de gerçekleşirse liderler yıl içinde dört kez buluşmuş olacak.

Putin bugün Dünya Enerji Kongresi'nde bir konuşma yapacak. OPEC’in petrol üretimini kısmasının konuşulduğu günlerde vereceği mesajlar, enerji piyasaları açısında  dikkatle izlenecek.