Cumhuriyet (16 Aralık 2025)

Deniz BERKTAY

14 Aralık, Avrupa’da yakın tarihin gördüğü en büyük halklar boğazlaşması olan Bosna Savaşı’na son veren Dayton Anlaşması’nın tam otuzuncu yıldönümüydü. Fakat ABD patentli bu barışın ne kadar uzun süreceği, büyük devletler arasındaki güç dengesine bağlı.

Balkanlar, geçmişten bu güne, dünyada merkez bölgeden ziyade, çevre bölge olagelmiştir. Buna karşılık kuzeyden güneye, doğudan batıya yolların kesişim noktasında olması nedeniyle her dönem bölge dışı büyük güçlerin göz diktiği bir yer olmuştur. Fakat çatışmaları sadece dış güçlerle açıklamak da gerçekçi değil; Balkanlar’ın tarihi, yüzlerce yıl yan yana yaşamış fakat birbiriyle karışmamış halkların çatışmasıyla dolu.

Bosna Savaşı (1992-1995), Yugoslavya’nın 1991’de başlayıp 2008’de Kosova’nın bağımsızlık ilanıyla sonlanan dağılma sürecinin en kanlı kısmıydı. “Yugoslavya” kelime anlamı olarak “Güney Slavları ülkesi” demek. 1944-91 arasındaki sosyalist Yugoslavya’yı oluşturan federe birimlerin hepsi, Slav kökenli etnik grupların cumhuriyetleriydi (Sırbistan bünyesinde özerk bölgede bulunan Arnavutların durumu ayrı bir hikâye) Yugoslavya gibi bir devlet ilk kez, I. Dünya Savaşı’nda Avusturya Macaristan’ın dağılması ve buradaki Slavların Sırbistan’la birleşmesi ile kuruldu. Ne var ki Sırplarla Hırvatları birbirinden ayıran Sava Nehri tarih boyunca pek çok şeyi birbirinden ayırmıştı. […]

Makalenin devamını okumak için tıklayınız: https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/deniz-berktay/balkanlar-30-yil-sonra-hala-kirilgan-2461760